Jak zrehabilitować Szymborską

zale­ce­nie dla przy­szłych auto­rów pod­ręcz­ni­ków, opra­co­wane w opar­ciu o zało­że­nia Pro­gramu Zjed­no­cze­nia Wszyst­kich Wiel­kich Pola­ków postu­lu­ją­cego ide­olo­giczne ujed­no­li­ce­nie nar­ra­cji naro­do­wo­ścio­wej celem kształ­to­wa­nia wła­ści­wych postaw.

Ten dzień
2 kwiet­nia 2005 roku zmarł Jan Paweł Drugi

Jesz­cze dzwo­nek, ostry dzwo­nek w uszach brzmi.
Kto u progu? Z jaką wie­ścią, i tak wcze­śnie?
Nie chcę wie­dzieć. Może cią­gle jestem we śnie.
Nie podejdę, nie otwo­rzę drzwi.
Czy to ranek na oknami, mroźna skra
tak ośle­pia, że dokoła patrzę łzami?
Czy to zegar tak zadud­nił sekun­dami.
Czy to moje wła­sne serce wer­bel gra?
Póki nikt z was nie wypo­wie pierw­szych słów,
brak pew­no­ści jest nadzieją, towa­rzy­sze…
Mil­czę. Wie­dzą, że to czego nie chcę sły­szeć -
muszę czy­tać z pochy­lo­nych głów.
Jaki roz­kaz prze­ka­zuje nam
na sztan­da­rach Chry­stusa pro­fil czwarty?
– Pod sztan­da­rem Chry­stusa wzmac­niać warty!
Wzmoc­nić warty u wszyst­kich bram!
Oto Kościół– ludz­ko­ści wzrok.
Oto Kościół siła ludów i sumie­nie.
Nic nie pój­dzie z jego życia w zapo­mnie­nie.
Jego Kościół roz­gar­nia mrok.
Nie­wzru­szony dru­kar­ski znak
drże­nia ręki mej piszą­cej nie prze­każe,
nie wykrzywi go ból, łza nie zmaże.
A to słusz­nie. A to nawet lepiej tak.

Be the first to like.

12 Comments

Dwa szybkie strzały

bez histo­rii i kon­tek­stu, elek­tro­nika gwałci kla­sykę, pan Mar­celi tań­czy. Tym samym wyco­fuję się z opi­nii, że Guetta czego się tknie to spier­doli, bo prze­stała być prawdziwa.

Ale naj­pierw jed­nak Audio Bul­lys, bo nadal uwiel­biam tę wersję

YouTube Preview Image

a nowa rzeź na Nancy, oprócz roz­tań­cza­nia odbior­ców przy­nosi też bar­dzo pro­sty, sku­teczny teledysk.

YouTube Preview Image

Be the first to like.

3 Comments

Zamiast

wpaść w nie­dzielę i powie­dzieć wier­szyk po pro­stu go tutaj prze­kleję. [klik­nij bo GIF]

tumblr_n34ymdEF3m1qaruxco1_500

Marianne Holm Hansen

Be the first to like.

Leave a comment

Silesian for Beginners

Jest w Kato­wi­cach taki teatr, mniej wię­cej w środku mia­sta, w miarę łatwy do znalezienia:

i w tym teatrze są sztuki różné, poważné, nie­po­ważné, nor­mal­nie jak to w teatrach. Zaglą­dam tam rzadko, bo to teatr, nie ma coli i popcornu, a poza tym, wia­domo: Teatr = dar­cie ryja + tar­za­nie się po pod­ło­dze. Roz­rywka raczej dla koneserów.

ale

taką sztukę teraz zrobili:

sb

żeby przy­cią­gnąć mło­dzież, co nic nie wie o legen­dach śląskiego blu­esa, oraz tra­fić w nostal­gię rocz­ni­ków 50+, które i tak nie mają innych roz­ry­wek na mie­ście, więc chęt­nie do teatru. Dla mło­dzieży w roli głów­nej modny pie­śniarz z tele­wi­zji, dla osób star­szych wzru­sza­jące histo­ria Ryszarda Rie­dla i garść prze­bo­jów Dżemu, zagra­nych cał­kiem nie­źle (wiem, bo byłem na poka­zie przed­pre­mie­ro­wym i cho­ciaż nie wysie­dzie­li­śmy do końca — brak coli, brak popcornu, zakaz pale­nia — to zespół usta­wiony na sce­nie żwawo i z zaan­ga­żo­wa­niem robił co mógł, by zagrać z ener­gią i przy­tu­pem, udzie­la­ją­cym się publicz­no­ści, która zdrowo i po roc­ko­wemu się darła na koniec pra­wie każ­dego kawałka). Sądząc z reak­cji prasy lokal­nej i bran­żo­wej teatr zapew­nił sobie hit na lata.

Ale czemu ja w ogóle o tym?

Bo, jak wszy­scy wiemy, sytu­acja jest trudna: ludzie słowa mrą gło­dem, nikt już nie chce pła­cić za słowo, chyba że boże, jak ktoś nie ma innych umie­jęt­no­ści i musi zara­biać na sie­bie tylko pisa­niem, to nor­mal­nie prze­je­bane. Chyba, że tra­fiają się fajne fuchy. Jak na przy­kład pro­po­zy­cja z rze­czo­nego teatru, brzmiąca w skró­cie: pła­cimy, napisz coś ładnego o Rie­dlu. Takie, żeby nasze było, ślonskie.

Ok.

Pół godziny roz­mowy z reży­se­rem, szybki powrót do “Berów i bojek” Ligo­nia, jesz­cze szyb­sza powtórka z “Mor­fo­logi Bajki” Proppa; histo­rię Rie­dla każdy Hanys ma we krwi, więc nic sobie nie musia­łem przypominać.

kr

- Opa, a łopo­wie­dzie­li­by­ście mi ino jakoś nasza klechda?
– Powiym ci o cho­rzow­skim blu­smy­nie, chcesz?
– Ja.

- Godali ło niym w mie­ście, „co z niego za wulc”. Żodyn niy wie­dzioł – ani skąd przi­szoł, ani kaj go za chwila ponie­sie. Zda­rzyło się kiej­sik, że pole­cioł na hołda i uwi­dzioł anioły.

– Sie macie, anioły – pedzioł im na powi­ta­nie, a łone wej­rzały sie na niego uważnie.

– Zapa­mię­tej se synek: w życiu gryfne som ino chwile Szu­kej ich – pedzioł mu w końcu noj­pierw­szy anioł, kiej już wyku­rzyli wszy­skie cyga­ryty i wypili wszy­sko, co mieli i sie legli na ple­cach, pozie­ra­jąc na niebo.

Zapa­mię­toł sie to na zawsze. Koż­dego dnia wsto­woł rano, abo tro­cha póź­nij i szoł szu­kać tych chwil. Patrzył tam i sam, godoł z tymi i łowymi, a pra­wie kożdy mioł lo niego swój wła­sny kon­cek piękna. Widzioł w ludziach piynkny smu­tek, piynkno radość i umioł je im łoddać. A ludzie widzieli, że łon może im coś pedzieć i szli za nim. Leźli z nim przez mor­dow­nie, meliny, szpi­tale, sale kon­cer­towe, knajpy, spe­luny, pola namio­towe, festi­wale i kon­certy w piw­ni­cach. A łon wcale im nie godoł żodnych miłych rze­czy, po prow­dzie to noj­czyń­scij nic nie godoł, patrzył się ino i śpiy­woł, a było w tym gło­sie coś tak wiel­giego, tak przej­mu­ją­cego, że kożdy znoj­do­woł w nim nazod kon­cek tego piynk­nego smutku, piynk­nych rado­ści, kere mu ludzie powierzyli.

Mioł tyż, jak kożdy, swoje sła­bo­ści. Niy­roz sły­chać było, jak śpiy­woł nad flasz­kom „Whi­sky moja frelko, tyś noj­piyrw­szo z frel”, a i insze świń­stwa cion­gły go fest, kiedy sie już niy umioł dać rady z tym coł­kim smut­kiem, kery mu się odkła­doł na sercu. Jego dzioł­cha godała, że po nocach niy śpi, smyko się kaj­sik, a jak do dom rano się przi­klu­dzi, to nic ino sie tele­pie. Niy strzi­mała w końcu tego tele­pa­nio i godo mu:

- A weź że giź­dzie idź do dochtora, niych cie wyleczy.

Poszoł. Dochtor wej­rzoł sie na niego uważ­nie, a potem kozoł mu ciep­nońć świń­stwa, gorzoła i smy­ka­nie po nocach.

- Ale dochto­rze – zbun­to­woł sie wtyn­czas. – Anioł godoł, co w życiu gryfne som ino chwile. Kaj indzij mom ich szukać?

- Bydziesz wie­rzył anio­łom, to skoń­czysz jak tyn Pro­rok z Janowa.
Zacznom ci smoki fur­gać nad gowom.

- Dyć anioł by mie niy łocyganiył.

- Cołki prowdy tyż ci niy pedzioł. Roboty byś sie jakiś chy­ciył, a niy ino za tym piynk­nem łaził. Kie­dyś cie w końcu to piynkno zabije.

Posu­choł dochtora, ale niy na dugo. Ludzie dalij do niygo lyn­gli i mu przali, a łon im śpiy­woł ło tym, że niy ma Boga, niy, a wol­ność jest ino we snach, bo prze­stoł wie­rzyć w to, co mu pedzioł anioł.

Aż narozki spo­tkał kaj­sik malo­rza. Sie­dli się, popili, pogo­dali, pedzioł malo­rzowi, że anioł go ociuloł.

- Wszy­skich nos ociu­lali – zgo­dził sie malorz. – Jak my szli za Pro­ro­kiem z Janowa to my tyż wie­rzyli w piękno, prowda, radość i smu­tek. A dziś? Fto łod nos choć jedyn łobroz kupi?

- Dochtor godoł, że fto wie­rzy anio­łom, tyn bydzie widzoł fur­ga­jonce smoki, a potym cołki rozum straci.

- Zaroz tam smoki – uśmiech­nął się malorz. – Mie tam nad gowom fur­ga­jom gołe dziołszki.

I wtedy zro­zu­mioł, że i dochtor mioł recht i anioł mioł recht i malorz mioł recht. Kożdy som sie wybiero, co mu furgo nad gowom i ino łod niego zależy, czy bydom to smoki, dziołszki, czy piynkne chwile. Niy ciep­nął świń­stwa, niy ciep­nął gorzoły, niy ciep­nął smy­ka­nia się po nocach. Znod spo­sób, żeby wszy­skie te rze­czy wyśpiy­wać koż­dymu, fto chcioł za nim iść.

I dalij za nim szli.

Szły za nim frelki, szły za nim cha­chary, szły za nim Hanysy, gorole, berg­many, wulce, łoży­roki, insze blu­smyny z coł­kigo Ślon­ska, koż­dyn, co nosił w sobie piynkny smu­tek, piynkno radość, a łon ich pro­wa­dził, tam kaj im wszy­skim boło noj­le­pij. Dowoł im ludzko per­spek­tywa na to, czego niy rozu­mieli, poka­zy­woł, że nawet jak niy bydzie lepij to jest ftoś, fto ich rozu­mie i umiy to tak wyśpie­wać, że kożdy musi zro­zu­mieć. Śpiy­woł lo nich całymi godzi­nami i dniami, cza­sem pitoł kaś furt, żeby ino niy spie­wać, bo już niy umioł strzi­mac tego smutku, tyj rado­ści, ale zawsze był nazod i dowoł ludziom, to ło czym zawsze wie­dzieli, ale niy umieli sie tego sami wyklarować.

A ludzie sie go trzymali.

Aż wresz­cie zaszli nad jego grób. Sta­nyły nad nim frelki, cha­hary, Hanysy, gorole,b erg­many, wulce, łoży­roki i wszy­scy insi, a łon sie do niych odwró­cił i zapytoł:

- Sie macie, ludzie?

A łoni wej­rzeli sie na niego uważ­nie i pedzieli:

- Lepij.

Bo wszy­skie jego pio­senki, słowa, kere im dowoł, rich­tich spra­wiały, że było im lepij. Zaśpiy­woł im wtedy po roz łostatni, wyśpiy­woł kożdo prowda, jako znoł, a było ich wiela: prowdy zbie­rane w meli­nach, szpi­ta­lach, salach kon­cer­to­wych, knaj­pach, spe­lu­nach, na polach namio­to­wych, festi­wa­lach i kaś w piw­ni­cach, na kon­cer­tach lo 20 osób. A potem legnął się na ple­cach w gro­bie i cze­koł na anioła…

- I co dalij?
– Żodyn niy wie. Nawet opa.
– To jest wszystko wymy­ślone, pra?
– Jak cały Ślonsk, synek. Jak cały Ślonsk.

kr2

I na tym byłby koniec opo­wie­ści, gdyby nie to, że tekst pro­gramu jest rów­nież w wer­sji angiel­sko­ję­zycz­nej. I tu wyda­rzyło się coś magicz­nego. Wyda­rzył się Paweł Korom­bel, tłu­macz pra­cu­jący mię­dzy innymi dla teatru, który z mojej chał­turki zro­bił coś abso­lut­nie mistrzow­skiego. Po za tym, że po raz pierw­szy mam przy­jem­ność bycia prze­tłu­ma­czo­nym, a nie tłu­ma­czą­cym, to nie mógł­bym sobie życzyć lep­szego, bar­dziej bra­wu­ro­wego prze­kładu, mie­sza­ją­cego kil­ka­na­ście slan­go­wych reje­strów w jedną spójną, dosko­nale brzmiącą całość.

I wła­śnie po to, by zapre­zen­to­wać to cudo, jest dzi­siej­sza notka.

ft

- Grand­fa­vver, would yer tell me some uvver fairy tale?

- I will tell yer ‘bout one blu­esman from Kho­ge­oov, would yer like it?

- Yes.

- Dey were tal­kin about ‘im in town ‘what kind of bum ‘e was’. Nobody knew where ‘ad ‘e come from, nor where would ‘e go in a while. It occu­red once ‘e went at slag heaps and saw angels.
– How it’s ‘angin, angels – ‘e gre­eted dem and dey looked at ‘im atten­ti­vely.
– Remem­ber, lad, moments dat what really counts in life. Look for dis moments – de very first angel told ‘im at last, when dey smo­ked all de fags dey ‘ad, and drunk eve­ry­fin dey ‘ad and lain on deir back lookin up at de sky.

e remem­be­red it for ever. Every day ‘e woke up in the mor­nin or a lit­tle later and went lookin for dose moments. ‘e looked ‘ere an’ dere, tal­ked with dis people an’ dat, and almost eve­ry­body ‘ad for ‘im ‘is own piece of beauty. ‘e saw in people beau­ti­ful sad­ness, beau­ti­ful joy and could give it back. And people knew dat ‘e can say dem some­fin’ and dey wal­ked after ‘im. Dey trud­ged wivv ‘im fro­ugh dives, joints, ‘ospi­tals, con­cert ‘alls, bars, ‘onky­tonks, camp­si­tes, festi­vals and con­certs in base­ments. And ‘e said dem no nice things, actu­ally most often said nofin, ‘e only wat­ched and sang, and in ‘is voice dere was some­fin so big, so spine-tinglin, dat eve­rone found back in it dis piece of dat beau­ti­ful sad­ness, beau­ti­ful joy, which people ‘ad given ‘im.

e ‘ad also, as eve­ry­body, ‘is weak­nes­ses. Many a time one could ‘ear as ‘e sang gas­sed ‘whi­sky my bird, you’re de best bird’, and ovver yuck also ‘ad great attrac­tion fo’ ‘im when ‘e couldn’t manage wivv all dis sad­ness, dat mas­sed in ‘is ‘eart. ‘is bird told dat ‘e didn’t sleep at nights, roamed out some­where, and when ‘e came back in de mor­nin, ‘e ‘ad sha­kes. At last she couldn’t stand dis sha­kes and told ‘im:

- Well, bastard, go to de doctor, let ‘im cure you.

He did dat. De doctor looked at ‘im atten­ti­vely and later orde­red ‘im to throw away yuck, booze and nigh­tly roamin around.

- Ah, doctor – ‘e rebel­led den. – Angel said moments dat what really counts in life. What ovver pla­ces sho­uld I look for dem?
– Yer’ll belive what angels say and end up like dis Pro­phet from Yanovo. Yer’ll see dra­gons flyin above your ‘ead.
– But angel would never said me a lie.
– ‘e didnt say yer whole truth neivvah. Get some job, stop sear­chin dat beauty. Dis beauty will kill yer in de end.

e did what doctor ‘ad orde­red ‘im to do, but not for a long time. People furvve’ sought ‘is com­pany, luved ‘im, and ‘e sang dem dat der is no God, no, no, and fre­edom is only in dre­ams because ‘e stop­ped belie­vin in angels’ words.

And all of sud­den some­where ‘e met a pain­ter. Dey took a seat, drunk, tal­ked and ‘e told de pain­ter, dat angel che­ated ‘im.
– Dey che­ated us all – de pain­ter agreed with ‘im. – When we wal­ked after Pro­phet from Yanovo we also beli­ved in beauty, truth, joy and sad­ness. But today? Is dere any­body who would buy at least one paintin?

- De doctor said dat who ‘as belie­ved in angels’ words would see flyin dra­gons and later would loose his mind altogever.

- ‘o, ‘o dra­gons – smi­led de pain­ter. – Above my ‘ead naked birds are flyin.

And den ‘e under­stood dat doctor was right and angles were right and pain­ter was right. Eve­ry­one cho­oses ‘imself what would fly above one’s ‘ead and it depends on ‘im if dey are dra­gons, birds or beau­ti­ful moments. ‘e didn’t throw away yuck, booze, didn’t throw away nigh­tly roamin away. ‘e found de way to sing all dis fings to eve­ry­body, who wan­ted to go after ‘im.

And dey went after ‘im furvver on.

After ‘im went birds, urchins, from Sile­sia and from ovver pla­ces, pit­men, bums, drunks, ovver blu­smen from all over de Sile­sia, eve­ry­body who car­ried in ‘imself dis beau­ti­ful sad­ness, beau­ti­ful joy, and ‘e sho­wed dem de way to de place dat was the best for all. ‘e gave dem de human per­spec­tive on dat what dey couldn’t under­stand, ‘e sho­wed dat even dere wouldn’t be bet­ter dere ‘as been some­body who under­stood dem and could sing dat out so dat eve­ry­one ‘ad to get it right. ‘e has been sin­gin about dem ‘ours and days, some­ti­mes ‘e esca­ped some­where, because ‘e couldn’t stand dis sad­ness, dis joy but always was back and gave de people dat, what dey always knew about, but couldn’t see it properly.

And dey clung to ‘im.

And at last dey came to ‘is grave. Dere stood birds, urchins, Sile­sians, from out­side Sile­sia, pit­men, bums, drunks and eve­ry­body else, and ‘e tur­ned back to dem and asked:

- How it’s ‘angin’, mates?

And dey looked at ‘im atten­ti­vely and said:

- Bet­ter.

Because all ‘is songs, words ‘e gave dem once ‘ad made dem feel bet­ter. Den ‘e sung dem for de last time, sung every truth ‘e knew, and dere were many of dem: tru­ths col­lec­ted in dives, ‘ospi­tals, con­cert ‘alls, bars, ‘onky­tonks, camp­si­tes, festi­vals and some­where in base­ments durin con­certs for twenty people. And den ‘e laid on ‘is back and waited for de angel…

- And later on?
– Nobody knew. Even grand­fa­vver.
– This all is made up, ain’t it?
– As whole Sile­sia, lad. As whole Silesia.

ft2

Be the first to like.

5 Comments

Cuda. Kurs wstępny.

Naj­lep­sze wier­sze to te, które biorą się zni­kąd, z ksią­żek, co to nawet nie wiesz, że je masz i po co, jak na przy­kład “Selec­ted Poems of Post-Beat Poets” i nie­za­leż­nie od tego, co autor (lub w tym wypadku autorka) pró­bo­wała napi­sać, stają się momen­tal­nie twoje. Nie mam poję­cia, czy Enid Dame pró­bo­wała w tych paru linij­kach opi­sać na czym polega tłu­ma­cze­nie jako praca, ale tak wła­śnie jej wyszło.

green-sand

Cuda. Kurs wstępny

Oto dro­bina pia­sku.
Stwórz z niej perłę
Na tym polega twoje pierw­sze zadanie.

Zasta­nów się jak zamie­rzasz to zro­bić.
Cały pro­ces pod­lega oce­nie.
Jeśli potra­fisz, sta­raj się, by pro­jekt był ele­gancki.
(Za nie­chluj­ność odej­mu­jemy punkty).
Ory­gi­nal­ność
jest zawsze w cenie,
ale jej nie wyma­gamy.
(kwa­dra­towy kształt
czy zie­lon­kawa barwa
nie przy­niosą dodat­ko­wych punktów).

W szcze­gól­nych oko­licz­no­ściach
Można popro­sić z wyprze­dze­niem
o prze­dłu­że­nie ter­minu.
Ale wszyst­kie pro­jekty muszą zostać oddane do końca zajęć.
Nie możesz być Nie­kla­sy­fi­ko­wany.
Musimy zacho­wać pewne standardy.

Jeśli chcesz zre­zy­gno­wać,
zrób to w ter­mi­nie
okre­ślo­nym w programie.

Ci, któ­rzy zre­zy­gnują, otrzy­mają ocenę “Z”.
Nie ma takiej moż­li­wo­ści
by ukoń­czyć kurs bez oceny.
Każdy dosta­nie jakiś stopień.

Uwaga: to nie jest szkolna kla­sówka.
Uwaga: nikt cię nie zmu­sza do uczest­nic­twa w tym kur­sie.
Uwaga: ist­nieje moż­li­wość
porażki.

A_black_pearl_and_a_shell

Be the first to like.

Leave a comment